Od wieków ludzie potrzebowali metod komunikacji zrozumiałych tylko dla nadawcy i adresata. Tak oto zaczęły powstawać pierwsze szyfry.
Metody i rodzaje szyfrowania informacji nazywamy kryptografią (na nasz użytek taka definicja wystarczy).

W dobie informatyki można szyfrować bardzo skutecznie różnego rodzaju dane: tekst, grafikę, programy, archiwa RAR i inne. W tym artykule skupię się głównie na tekście, choć wspomnę także o innych danych.

Szyfr Cezara

Jedną z prostszych metod szyfrowania tekstu jest tzw. Szyfr Cezara. Od razu wytłumaczę to na przykładzie ;-) (Obejdzie się bez komputera, wystarczy kartka i ołówek). Na kartce papieru poziomo w niewielkich odstępach zapisujemy litery alfabetu:

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

Podejmujemy decyzję o ile przesuniemy znaki (np. o 3) Teraz pod naszymi literami zapisujemy ich odpowiedniki czyli literę o 3 odległą w alfabecie. I tak pod A będzie D, pod B będzie E, a pod C będzie F, itd. A co z X Y Z które nam zostały ??? Wpisujemy pod nimi A B C. Gotowe mamy teraz klucz szyfrujący.

Teraz wykorzystamy ten klucz zaszyfrujemy słowo: PROCEK.

Znajdujemy w kluczu u góry P i patrzymy niżej - litera S
Na górze znajdujemy R na dole jest U
Na górze O to na dole R
Góra C, dół F
E na H
I już ostatniemu K odpowiada N
Gotowe! Mamy teraz napis SURFHN

Łatwy i szybki (gdy zaangażujemy komputer do pracy) sposób szyfrowania, ale jest to bardzo słaby szyfr, dlatego nie używajmy go do ochrony ważnych danych. W Download można znaleźć ten klucz jest w wersji do wydruku.

Algorytm kwadratu

To już lepszy szyfr, jednak jest trudniejszy w wykonaniu. Znowu wystarczy kartka i ołówek. Najpierw musimy wiedzieć jaki tekst chcemy zaszyfrować. Powiedzmy, że będzie to adres mojej strony: http://procek.7pl.info Liczymy ile znaków ma ten tekst: 22 znaki, teraz liczbę znaków trzeba pierwiastkować, a wynik zaokrąglić w górę. sqrt(22)=4.69, a po zaokrągleniu 5. Teraz już wiemy że nasz kwadrat będzie miał wymiary 5x5. Rysujemy sobie taką szachownicę 5x5. Do każdego z pól wpisujemy kolejne litery.

Cała sztuczka polega na obróceniu tego kwadratu o 90 stopni w prawo i przepisaniu liter.

Trochę to nie wygodne, ale jeżeli zrobimy to na komputerze z wykorzystaniem tablic, to jest to bardzo proste. Teraz nasz tekst to: fpc/hole/t .kpt i.rp n7o: prawda, że mocny szyfr? Teraz, aby rozszyfrować ten tekst znowu wpisujemy go do szachownicy 5x5 i odwracamy go w lewo.

Wariant 2 - sam go wymyśliłem ;). Zamiast obracać kwadraty możemy oryginalny tekst zapisywać wierszami, czyli od prawej do lewej i następna linia, natomiast na dół spisywać go kolumnami czyli z góry na dół i następna kolumna. Wtedy da się to bezproblemowo zrobić na kartce. By go rozszyfrować wpisujemy go w kwadrat kolumnami i zapisujemy wierszami. Moim zdaniem to prostszy sposób, ale szyfr jest ciągle mocny. !!!Uwaga te dwie metody nie działają wymiennie, nie można ich łączyć gdyż możemy stracić dane. Są to po prostu dwa różne szyfry. Wariant 2 Algorytmu kwadratu, znalazł zastosowanie w ProTweaku (dział Download).

Szyfrowanie plików

Muszę rozczarować tych, którzy myśleli, że opiszę tu jak zakodować zawartość pliku (jest to prawie nie wykonalne w domowych warunkach, bez specjalistycznych programów), są prostsze, szybsze i bardziej efektowne metody.

Pierwsza metoda to szyfrowanie nazw. Bardzo prosta metoda, ale działa na młodszego brata (lub innego niedoświadczonego usera): Mamy powiedzmy film z jakieś imprezki w której braliśmy udział, ale nie chcemy się nim chwalić (czyli do użytku prywatnego ;)). Nasz film ma nazwę 'film.avi', jednak gdy będzie się nazywał np. 'ansi.mob' to chyba nikt nie domyśli się że jest to film (ważne żeby nazwa nie rzucała się w oczy). Takie COŚ przenosimy np. do folderu C:\Windows i gotowe (istotne jest to żeby nasz plik nie wyróżniał się wielkością a dodatkowe kilkaset MB w folderze Windows nie rzuca się w oczy). Najlepiej gdy dopełnienie będzie bezsensowne np. plk, std, tbm - wtedy taki plik nie rzuca się w oczy. Sama nazwa powinna być również odpowiednia np. setupxp, vgasys, ntkeyb - nikt nie zauważy, że ten plik nie wchodzi w skład systemu.

Druga to użycie np. Winrara. Chyba najpopularniejszy program do kompresji plików posiada możliwość ochrony archiwów hasłem. Jest to genialne zabezpieczenie gdyż można zabezpieczyć nim ważne dane. Bez znajomości hasła nawet nie zobaczymy jakie pliki są w archiwum. Jeżeli użyjemy mocnego hasła to ominięcie tego zabezpieczenia jest (według producenta) nie możliwe.

Zapamiętywanie Pinów i inne sztuczki z telefonem komórkowym

Żyjemy w czasach, w których prawie każdy nastolatek posiada komórkę. Część z nich ma telefon zabezpieczony tzw. Numerem PIN, bez którego nie uruchomimy telefonu. Można oczywiście zapamiętać te 4 cyfry (jeśli to 1234 to nie ma problemu ;)), jednak możemy zapomnieć ten numer i co wtedy?

Dlatego przedstawię prosty sposób na 100% pewne zapamiętanie Pinu. W tym celu wykorzystamy telefon ze słownikiem T9 (np. Siemens C60 - Sam mam takie cudo ;)). Zapisujemy na kartce numer PIN (np. 8253). Tworzymy w telefonie nowy SMS i z włączonym słownikiem T9 wpisujemy ten PIN - na ekranie pojawia się nam słowo TAKE (wziąć po angielsku) i już możemy zapamiętać słowo [tejk] ;). Gotowe!!! Teraz nasz PIN to nie bezsensowny ciąg cyfr tylko zgrabne słówko.

Tak samo można postępować z PINami do kart bankomatowych (na te należy szczególnie uważać lepiej je zapamiętać niż nosić przy sobie kod). Oczywiście lepiej nawet nosić zapisane słowo niż numer. Można zrobić jeszcze małą sztuczkę jeżeli chodzi o numery dłuższe np. 9 cyfr (dla przykładu niech to będzie 123456789). Taki kod możemy wpisać do książki telefonicznej, ale nie tak normalnie ;). Można to podzielić i w naszej książce będzie: Ania - jej numer 123, Basia - 456, oraz Calineczka - 789. Dlatego te imiona bo zaczynają się od kolejnych liter ABC. Jeżeli chcemy użyć kodu to składamy nasze dziewczyny do kupy ;) i mamy kod 123456789.

To właśnie kryptografia - każdy może szyfrować swoimi metodami. Zachęcam do myślenia i tworzenia.

Procek